हरीबोधनी एकादशी कात्तिक शुक्ल पक्षको एकादशीमा पर्छ, र भगवान विष्णुको उपासना गर्ने दिनको रूपमा मनाइन्छ। हिन्दू धर्ममा एकादशीको व्रतलाई पवित्र र पुण्यदायी मानिन्छ, र हरिबोधनी एकादशी विशेष रूपले महत्वपूर्ण मानिन्छ किनभने यस दिन भगवान विष्णु चार महिनाको योगनिद्राबाट ब्यूँझन्छन्। यसलाई प्रबोधिनी एकादशी पनि भनिन्छ।
यस दिन विशेष गरी उपवासीहरू बिहानै स्नान गरेर शुद्ध वस्त्र धारण गर्छन् र भगवान विष्णुको पूजा आराधना गर्छन्। यस दिन व्रत बस्दा शरीर र मन दुवैलाई शुद्ध राख्नुपर्ने मान्यता रहेको छ। उपवासीहरूले दिनभर फलाहार मात्र सेवन गर्छन् र भगवान विष्णुको नाम स्मरण गर्दै भजन, कीर्तन गर्छन्।
हरिबोधनी एकादशीलाई विशेष गरी त्रेता युगमा राजा अम्बरीषले गरेको व्रतसँग पनि जोडिन्छ, जसले भगवान विष्णुको परम भक्तिको उदाहरण प्रस्तुत गर्दछ। साथै, काठमाडौं उपत्यकामा पर्ने श्री स्वयम्भू महाचैत्य परिसर र भक्तपुरको चाँगुनारायण मन्दिरमा विशेष पूजापाठको आयोजना गरिन्छ। धार्मिक ग्रन्थका अनुसार, हरिबोधनी एकादशीको व्रत गर्ने व्यक्तिले जीवनमा सन्तान सुख, समृद्धि र मोक्ष प्राप्त गर्दछ। यस पर्वलाई विशेष गरी हिन्दू समुदायले निकै श्रद्धा र भक्तिपूर्वक मनाउँछन्।
