ऋषिपञ्चमी हिन्दू धर्ममा महत्वपूर्ण पर्व मानिन्छ, विशेष गरी नेपाली समाजमा। यो पर्व विशेषगरी महिलाहरूले आफ्नो शारीरिक र आध्यात्मिक शुद्धताको लागि मनाउने गर्छन्। प्रत्येक वर्ष भाद्र शुक्ल पञ्चमीको दिन यो पर्व मनाइन्छ।
ऋषिपञ्चमीको दिन महिलाहरूले व्रत बस्ने प्रचलन छ। व्रतालु महिलाहरूले बिहानै खोलामा गई नुहाईधुवाई गरेर विशेष पूजा सामग्रीहरू तयार गर्छन्। पूजा सामग्रीमा विशेष किसिमका पताका, अरू विभिन्न प्रकारका फूल, माला, दुबो आदिको प्रयोग हुन्छ। यो दिन खासगरी सप्तऋषिहरूलाई पूजा गरिन्छ जसलाई हिन्दू धर्ममा उच्च स्थान दिइएको छ। सप्तऋषिहरूमा वशिष्ठ, विश्वामित्र, जमदग्नि, गौतम, भारद्वाज, अत्रि र कश्यप रहेका छन्।
महिलाहरूले व्रतको क्रममा अरु खास नियमहरू पनि पालन गर्छन्। पञ्चगव्य सेवन गर्ने प्रचलन छ, जसमा गाईको दूध, दही, घ्यू, गोमूत्र र गाईको गोबरबाट बनेको विशेष मिश्रण हुन्छ। यसलाई ग्रहण गर्दा महिलाहरूले आफ्नो विगतका सबै दोषहरूबाट मुक्ति पाउने विश्वास गरिन्छ। यो पर्वले पापमोचन र शुद्धताको सन्देश दिन्छ।
ऋषिपञ्चमीको धार्मिक महत्व बाहेक, यस पर्वले महिलाहरूमा स्वच्छता र स्वस्थ्यप्रति ध्यान दिन प्रेरित गर्दछ। यस पर्वमा नारी सम्मान र उनको शुद्धता प्रतिको सम्मान झल्किन्छ। कुल मिलाएर, रिशि पञ्चमी हिन्दू समाजमा पवित्रता, शुद्धता र धर्म पालनको प्रतीकका रूपमा मनाइन्छ।
