इटहरी । आज नाग पञ्चमी । घरको मूल ढोकामा नागको तस्वीर टाँसेर पर्व मनाइदैछ । नागको चित्रमा दूध, दही, अक्षता, फूल,दूबोले पूजा गरी दूध र लावाको नैवेद्य चढाई मूल ढोकामाथि तस्विीर टाँस्ने गरिन्छ । नाग पञ्चमी नेपाली संस्कृतिको एक महत्वपूर्ण चाड हो जसले प्रकृतिप्रतिको आदर र सम्मानलाई दर्शाउँछ । यो पर्व विशेष रूपमा हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले प्रत्येक वर्षको श्रावण शुक्ल पञ्चमीको दिन मनाउँछन् । नाग पञ्चमीको दिनमा नाग—अर्थात् सर्प—को पूजा गरिन्छ । धार्मीक मान्यता अनुसार, यो दिन नागलाई प्रसन्न पार्न सकियो भने मनोकामना पूरा हुने विश्वास छ ।
सर्पलाई हिन्दू धर्ममा विशेष स्थान दिइएको छ । नागहरूको राजा शेषनागले भगवान विष्णुको शैयाको रूपमा बस्ने, र शिवलिंगलाई नागले ढाक्ने चित्रणहरू हिन्दू धर्मग्रन्थमा पाइन्छ । नाग पञ्चमीमा, घरको मूलढोकामा सर्पको चित्र टाँसिन्छ र त्यसलाई दूध, अक्षता, फूल आदिले पूजा गरी नाग देवता लाई प्रसन्न पारीन्छ ।
यो पर्वले मानवीय जीवन र प्रकृतिबीचको सम्बन्धलाई एक अर्कामा जोडेको देखिन्छ । विशेष गरी कृषिप्रधान देश नेपालमा नाग पञ्चमीको महत्वपूर्ण स्थान छ । परम्परागत रूपमा, नागको पूजा गर्दा सर्पले खेतबारीमा मूसा र अन्य बाली लाई हानी गर्ने कीरा—मकोडाहरूलाई नियन्त्रणमा राख्ने विश्वास गरिन्छ । यसरी सर्पको संरक्षणले कृषि उत्पादनमा वृद्धि हुने जनविश्वास पनी रहेको छ ।
नाग पञ्चमीको अर्को एउटा महत्वपूर्ण पक्ष भनेको यसले प्रकृतिसँगको सह अस्तित्वलाई स्मरण गराउनु हो। नागलाई आदर गर्नु भनेको सम्पूर्ण प्राकृतिक तत्वहरूको सम्मान गर्नु हो भन्ने मान्यता रहेको छ ।
नाग पञ्चमी नेपाली संस्कृतिको एउटा पवित्र पर्व हो जसले धार्मिक आस्था, प्राकृतिक संरक्षण र सह अस्तित्वको भावना जागृत गराउँछ । यो चाडले मानिसलाई धर्म, प्रकृति र समाजप्रति उत्तरदायी बन्न पनी प्रेरित गर्दछ ।
